
کنسل کالچر در هالیوود
منتشر شده در تاریخ ۲۸ مهر ۱۴۰۴
کنسل کالچر در هالیوود، مثل یک شمشیر دو لبه است که از طرفی ابزار عدالت خواهیه و از طرف دیگه میتونه تبدیل به نوعی انتقام جویی ایدئولوژیک بشه. کنسل کالچر یعنی حذف یا بایکوت چهره های عمومی به خاطر رفتار یا حرفی که مورد تایید نیست و در هالیوود، این پدیده با قدرت شبکه های اجتماعی تشدید شده. در دنیای امروز، یک اشتباه میتونه کل زندگی حرفه ای یک فرد رو نابود کنه و ما بارها این اتفاق رو به چشم دیدیم.

بعضی از منتقدا عقیده دارن که این فرهنگ باید با فرهنگ عواقب جایگزین بشه یعنی افراد، مسئولیت اشتباهتشون رو بپذیرن، نه اینکه برای همیشه حذف بشن.
پیامدهای این موضوعو هم نباید نادیده گرفت. قربانی های کنسل کالچر، اغلب دچار اضطراب، افسردگی و انزوای شدید میشن و جامعه هم ممکنه به سمت ترس از بیان آزاد حرکت کنه و آدما رفته رفته صرفا سعی میکنن حرف های بی خطر بزنن.
معادل فارسی کنسل کالچر رو میشه فرهنگ طرد، یا فرهنگ بایکوت ترجمه کرد. رواج کنسل کالچر در هالیوود به طور مشخص از سال 2014شروع شد. در این سال، این اصطلاح برای اولین بار در برنامه ی تلویزیونی Love & Hip Hop شنیده شد و یکی از شخصیت ها حین دعوا با نامزدش گفت: تو کنسل شدی.
اما میشه گفت زمینه ی فرهنگی و اجتماعیش از قبل وجود داشته و در اوایل قرن 21، قبل از ظهور توییتر و فیسبوک، در چین اصطلاح مشابهی رایج بود که به معنی "جست و جوی گوشت انسان" میداد و اشاره به نوعی رسوایی جمعی در فضای مجازی داشت.
این رفتار، بعدها در غرب هم ظاهر شد و قدرت گرفتن شبکه های اجتماعی بهش دامن زد.
اما در هالیوود، از سال 2017 به بعد، با جنبش های مثل MeToo، کنسل کالچر به شدت در هالیوود گسترش پیدا کرد. افراد مشهوری مثل هاروی واینستین، کوین اسپیسی، و بعدها جی کی رولینگ به خاطر رفتار یا حرفاشون، با موج های کنسل شدن مواجه شدن.
در هالیوود، کنسل کالچر نه فقط یک واکنش اجتماعی، بلکه تبدیل شد به ابزار بازتعریف قدرت، اخلاق و روایت و اعتبار هنری، قراردادهای کاری و حتی حضور رسانه ای افراد رو تحت تاثیر قرار داد.

کنسل کالچر، به خودی خود چیز بدی نیست و تجربه ثابت کرده که وقتی یه فرد نابهنجار و ضد اجتماع، همچنان تریبون خودشو داشته باشه، ممکنه تحت تاثیر تایید و تشویق هایی که دریافت میکنه، بیشتر از خودش دفاع کنه و چندتا فصل جدید هم به جهانبینی و جنایاتش اضافه کنه.
یعنی بستگی داره که کنسل کالچر چطور اجرا بشه. الان عملا این فرهنگ، درمورد خیلیا هیچ تاثیر خاصی نداره و مثلا همین جی کی رولینگ، الان سریال جدیدی از داستانش داره ساخته میشه که ادعای تبدیل شدن به پرمخاطب ترین سریال دنیا رو داره.
کنسل کالچر وقتی به سمت خوبی میره که نقدهای درست و حسابی و قانع کننده ای منتشر بشه و متهم رو نه مجبور، بلکه تحریک به فکر کردن و واکنش نشون دادن یا بازسازی وجهه ی اجتماعش کنه. این رویه، عملا درمورد کی اتفاق افتاده؟ میشه گفت هیشکی.
به عنوان فردی علاقه مند به سینما باید بگم نه تنها هیچ نشونه ای از نقد افراد قربانی کنسل کالچر نیست بلکه حتی فیلمای جریان اصلی و پرطرفدار هم عمدتا نقد اخلاقی خاصی دریافت نمیکنن و بیشتر به لحاظ تکنیکی یا میزان کسالت بار بودنشون زیر سوال میرن.
درواقع در فضای نقد سینمایی امروز، بخصوص در جریان اصلی، اخلاق، جهان بینی و پیامدهای اجتماعی شخصیت ها و سازنده ها، اغلب نادیده گرفته میشه و قربانی های کنسل کالچر، نه تنها نقد نمیشن بلکه یا حذف میشن یا به سکوت کشیده میشن، بدون اینکه گفت و گوی واقعی و مفیدی ایجاد بشه.
از جمله بزرگترین قربانی های کنسل کالچر در هالیوود میشه به کوین اسپیسی، هاروی واینستین و جی کی رولینگ اشاره کرد. یعنی اگر بخوایم از منظر شدت طرد، پیامدهای حرفهای و تاثیر فرهنگی نگاه کنیم، این چند چهره برجسته هستن.
کوین اسپیسی بعد از افشاگری های متعدد درباره ی آزار جنسی، تقریبا تمام پروژه هاش لغو شد، ازجمله نقش اصلیش در سریال House of Cards. حتی صحنه هایی از فیلم All the Money in the World با بازی کوین، دوباره با بازیگر دیگه ای فیلمبرداری شد.
اسپیسی نه فقط به لحاظ حرفه ای بلکه به لحاظ نمادین هم حذف شد و انگار هالیوود میخواست تمام ردپایی که از این آدم هست رو پاک کنه.
هاروی واینستین، شاید بزرگترین نقطه ی شروع جنبش MeToo باشه و با وجود قدرت زیادش در صنعت فیلم، بعد از افشاگری ها، نه تنها کنسل شد بلکه به زندان محکوم شد.
کنسل شدن هاروی، چیزی بیشتر از حذف رسانه ای بود و عملا باعث فروپاشی قدرتش شد.
جی کی رولینگ بابت اظهار نظرهای جنجالی درباره ی مسائل جنسیتی، با موجی از انتقاد و بایکوت مواجه شد، با این وجود، هنوز قدرت رسانهای خودش رو حفظ کرده و الان سریال جدیدی از دنیای هری پاتر در حال ساخته شدنه و کنسل کالچر درمورد این نویسنده، بیشتر به شکل تقابل فرهنگی ظاهر شد و لزوما به حذف کامل منجر نشد.
مورد هاروی، شاید سنگین ترین بخش این لیست باشه. هاروی واینستین، یکی از تهیه کننده های پرنفوذ و بدنام تاریخ هالیوود بود که هم در ساخت فیلم های مهم نقش داشت و هم در فروپاشی اخلاقی صنعت سینما و برنده ی جایزه ی اسکار و چند جایزه ی تونی برای کارهای نمایشی و سینمایی شد.
در اکتبر 2017، ده ها زن از جمله بازیگرهای مشهور، اونو به آزار جنسی و تجاوز متهم کردن و این افشاگری ها باعث شکل گیری جنبش جهانی MeToo شد که هدفش افشای سواستفاده های جنسی در محیط های کاری بود. واینستین در چند پروژه محکوم شد و مجموعا به 39 سال زندان در نیویورک و لس آنجلس محکوم شد.
جمع بندی
ماجرای این آدم، نه فقط یک پرونده ی جنایی بود بلکه تبدیل شد به نماد فروپاشی قدرت مردانه در هالیوود و شروع بازنگری در ساختارهای اخلاقی و حرفه ای صنعت سرگرمی.
کنسل کالچر در بسیاری از مواقع، صرفا روشی برای تحقیر عمومی هست و عملا باعث پالایش خاصی نمیشه و در هالیوود، این فرهنگ بیشتر از اینکه اصلاحگر باشه، تبدیل به ابزاری برای حذف نمادین میشه.